NEWROZA TE PÎROZBE ÎHSAN NURÎ PAŞA

Silav li ser te bijî nifşé Mîré Maşa,
Tuxmé Xaldî Aratî, taca Mînewaşa,
Ehnî tav tîroj hilat, li çiyayé Ararat
Newroza we pîroz be Îhsan Nurî Paşa.
Newroza we pîroz be

Şîna jinekê li ser gora Biro - Osman Sebrî

Îşev di mecala razanê da keserên felala welêt, kûfîn û zarînên dîliyê û bêkesiya me kurdan, wek tevazan ji dilê min va diyar bûn. Di nav ax û waxên bêfêde da li ser teniştê çep û rast vediliqitîm; min çi dikir qet riya xewê bi çavên min ne diket. Di nava nivînan da, derd û kulan wekî teyrên bilatexur dirêjî kiloxê min dikirin. Jînenîgariya min, dîlî û biserhatiyên milet û bindesliya welêl, her yekê bi awakî ez diêşandim. Qey ko Xwedê ne dixwast rihetiya can û cendek bide min... Wekî hezrîngên xewê pêlek hayê xurl di dev û bêvilên min ra avêt. Hîn min bêhna xwe ne girtîbû ko erd bê awa hejiya. Hejîneke welê ko avaljiya ez tê, çiyayên pêşber, derya, ezman, stêrk tev da serekî dirêj hejiyan. Li ber vê hejînê erd wekî girekî xweliyê hilweşiya. Bi vê hilweşînê ra ez jî wekî keviré ko ji avahiyên hilweşiyayî dipengize, tôt bûm û çùm...

Osman Sebrî; Agirî

Çi gava çavên xwe digrim, berê ramanên xwe ber bi welêt
diguhêzim, bêhemd navçavên çiyayê Agirî yên bilind û pirberf tên
ber çavên min. Ew çiyayê ku bi destê şîna Xwedê di bakurê welatê
min de wek pandîgehekê hatiye daçikandin û ji ba û bager, berf û
bilêk û mij û dûmanê vala namîne.

Zîlan'da bir eşkıya fotoğrafı ve tarihin tekerrürü (SELAHEDDÎN BIYANÎ)

Bazen yüzüne kadar dökülen uzun saçlarını yana devirip öfkeyle konuşan, dağda bile üzerinde son derece şık elbiselerle gezen, Hesenevdal Medresesinde öğrendiği Ehmedê Xanî'den beyitler okuyan bu bakımlı eşkıya, ısrarla 'Bu savaşı kazanmak için tek bir yolumuz var. Zîlan Köylerine inip bütün çocuklarımızı ve kadınlarımızı öldürelim; bize ayak bağı olmasınlar; işte o zaman dünya alem görsün bakalım kimin yiğit kimin kahpe olduğunu' diye ısrar ediyordu. Xalis Beg, gözleri çakmak çakmak olmuş bu adamı dehşetle dinliyordu...

YEKBÛN Û YEKÎTÎ YA KURDÎ

YEKBÛN Û YEKÎTÎ YA KURDÎ

Ew Lor û Bextiyarî Baban;
Kurdmanc û Hevreman û Zazan;
Kurdên, ji welatê Rom û Sorî,
Kurdên Ecem û Iraq û Sûrî,
Kurdên ji welatê jor û jêrîn;
Serçav bilind û zexm û nêrîn;
Kurdên ji Blûc û Kurdên Efgan,

81. salvegera Komkujiya Geliyê Zîlan

Agirî Xwîn Digirî
Agirî agir dibarî
Geliyê Zîlan xwîn kişiya
Komkujiya Geliyê Zîlan nayê ji bîrkirin
Serhildana Agirî nayê bîrkirin.
81 sale Agirî Xwîn digirî
Zîlanê Xwîn dikişe

Zilan Katliamı

Zilan Katliamı

zilan deresi yaşil erçişin içinden geçer
suyu süt beyazdır.
balıkları vardı bir vakit, pul pul balıkları
kıyısnda karahan köyü.....

Raperîna Agirî

Serî rakir wan lehenga
Li Agirî kirin cenga
Di gerdûn de danin denga
Wan Rêbera binavûdenga

DESTANA ÎHSAN NÛRÎ PAŞA

DESTANA ÎHSAN NÛRÎ PAŞA
Çûm Agirî wê Bazîda xerabe
Min go Mîrê min Îhsan de Tu rabe
Vê rewşa koletî ji me ra nabe
Divê dîsa Ala Komar li ba be

ZEYNÊ

ZEYNÊ

Lê lê Zeynê, Zeynokê

Rû bi kenê

Por lê zerê

Çav birî belekê

Bejn bedewê

Bese Birano rabin ser xwe

Bese Birano rabin ser xwe

Hêz bidin xwe serî, rakin boy gelê xwe

Ser xwe bavêjin bê xîretiyê

Ez îro Kurdekim li Agirî

Ez îro Kurdekim li Agirî
Dinalim lê kes nayê ba min
Diqîrim kes nabîhîze
Dimirim kes nayê ser min
Boy çi mame wuha tenê ?
Boy çi bindestim
Boy çi kes nabîne
Halê min

welat û dilê min : Kamiran Bedirxan 1932

Ev çend sal in dilê min qet ne geş e
Dinê tarî, dinê êvar û reş e.
Eylê min ket, nava birînê birîn reş;
Buhara min,pehîza min,hemî reş.
Di çolê de,di deştê de tenê me ;
Qey rondik im;qey ez şîna dinyê me.
Xweş buhar e, lê xerîbî jarî ye
Min çi kir ku dinya li min tarî ye
Min çi kir ku zaroyên min mirîne ;
û ronahî ji çavên min birine.
Bê xanî me;bê tifikim; bê welat,
Her ji min re maye bêbext rojhelat.
Min bûk nedît,zarok nedît nedît al
Porên min gewr,ez pîr bûme,bûme kal
Welatê min bikene,tu tiştek bêje
Lalbûnate çima hewqas dirêj e?
Çima hewqas;tu bêdengî û bê nav?
bila bibin gorîyên te sî û tav.
Welatê min bikene bikene megri
Ji bîra te hêj derneket Agirî...

Kemal,Fewzî, Êxtî,Fûad nemirin
Ji nû ve ew;di rêya te de dimirin.
Ji nû ve ew,ji tirbên xwe radibin
Ji nû ve ew dimirin pê şa dibin.

Agirî navê te girane

Agirî navê te girane

Agirî navê te girane
tu bi deşt û bi zozane,
hêlîna gire girê kurdan
Ihsan Nûrî paşa,
Silêmanê Ehmed bavê Ferzende beg,
Seyîdxanê kerr şêrê eşîrane...
Tu rabe dîsa serê xwe hilde
wekî carek ji carane
wekî Mahabad derdê te girane

Şivan Perwer: Agirî

Agirî
Ji sal 1930 de destpêkir, 1932 serî rakirin, agirî şer dikir
Ararat tije bûbû, dîsa bi volkanan dikelîya,
agirî xwîn digirî, agirî xwîn digirî,
serê xwe rakirin, şerê xwe kirin lê tê negihîştin
bav û bra hat kuştin, dayik lidar, xoşik dilovan, zarokên li wir sêwî mabûn
li pişta şer kalekî pişta xwe dabû kendalekî û berê xwe dabû çîyayê Agirî
dinêhêrî û wanî digot

Eskerê Boyîk: Kesera Çîyayê Agiriyê

Dest min dane pirtûka Yîlmaz Camlîbêl „Gilîdax Bêxwedî nîne“ yan „Serhildana çîyayê Agirîyê“ (Weşana DENG; 2005). Di nava van çend mehên dewyê da cara dudan e ez vê pirtûka hêja dixûnim û bi hizkirin tev nivîskarê pirtûkê fikirê va diçim nav bûyarên rojên buhurî, wan rojên tiragîk e dijwer, rojên mêranyê, serbilindyê, rojên oxirmên giran, ku dîroka me da bûne efsena welatparêzyê û berxwedanê.

Cîgerxwîn: Agirî

AGIRÎ

Agirî tev agir e, dûrî herin dijwar e
Ne agirê îsal e, lê agirê sedsale kevnar e
Gava çavên te lê dikevin bi şewq û şemal e
Tu dibê qey qurix e, lê ne qurix e tev ar e
Bi xwendina wê xew dibî dijminê çavên reş

Helbest: Çîyayî

Ji xuşîna avê
Ji rengê berfîna
Meşa kûfîyan û dengê kew û qulingan
Ji dîdara Şervana hezdikir Çiyayî
Ji pitika herî nazik a dil

Ji Serhildanên Agirî - Reşo û Zeyno

Li Kurdistana Bakur, piştî têkçûna şoreşa netewa Kurd, leşker û hêzên taybet yê turk
diketin bajar û gundên Kurdan sero binî hevdikirin, xelk dikuştin û dest diavêtin
namûsa kurdan, dijî vê xirabiyê kurdan dîsa berxwedidan. Lê hêza kurdan qels bû. Ji ber vê yekê sernediketin. Lê li hember dujmin şerê xwejî dikirin.

Ahmed ARAS/ Kilama Kurdî û Denbêjîya Serhedê

26 Şubat 2010 / Ji Kovarabir


Rojhelatnas û kurdologên Ewropî wexta ku li ser kurdan lêkolîn kirine, di serê serî da li ser folklorê kurdî hûr bûne. Bavê kurdolojiyê Aleksandir Jaba dema ku bûye konsolosê Uris û di salên 1850an da hatiye Erziromê, li ser daxwaza Akademiya Urisêtê ya zanyarî, li ser kurdan dest bi lêkolînê kiriye, ewî ewilîn berhemên zargotinê berhev kiriye. Pey ra ewî destnivîsên berhemên klasîk bi dest xistiye û ew şandine Urisêtê.