Bayazid Sancağı – 19. Yüzyılın Eşiğinde Bir Serhad Coğrafyası

Bayazid Sancağı – 19. Yüzyılın Eşiğinde Bir Serhad Coğrafyası

Bu çalışma, Fransız araştırmacı Vital Cuinet’in 1892 yılında Paris’te yayımlanan “La Turquie d’Asie: Géographie Administrative, Statistique Descriptive et Raisonnée de Chaque Province de l'Asie Mineure” adlı eserinin birinci cildinden çevrilmiştir. Eserde Osmanlı İmparatorluğu’nun doğu sınırında yer alan Bayazid Sancağı (bugünkü Ağrı ili ve çevresi) ayrıntılı bir şekilde ele alınmaktadır.

Aptulmecit Begê Sipki

Aşağıda Mehmet İzci tarafından yazılmış, Doğubayazıt Gazetesi'nde 2014 yılında yayımlanan "Abdülmecit Begê Sîpkî" ile ilgili iki bölümlük yazının tam metnini bir arada verilmiştir.

Basında Ağrı / 26 Ağustos 1935

 

C, gzt

Basında Ağrı / 23 Mayıs 1935

 

C, gzt

Basında Ağrı / 19 Mayıs 1935

 

C, gzt

Demızxan köyündeki su kuyusu 1960

 

1960 yılında Ağrı Demızxan köyünde vurulan sondaj sonrası çıkan su, metrelerce havaya çıkıyordu. Çaldıran depreminden sonra su kendiliğinden kesildi. Ağrı'da çok zeki olanlara "hiş ji serê te weke ava Demizxan dipiçike" denilirdi.

Osmanlı Toprakları: Erzurum Eyaleti / 1877

Revue du Monde Catholique (Katolik Dünyası Dergisi), 19. yüzyılda Fransa ve Belçika merkezli olarak yayınlanan bir dergidir. Bu görseldeki sayı, derginin 16. yılına ait 50. cilt olup, 1877 yılında basılmıştır. Bölgemiz ile ilgili kısmı Türkçeye çevirdik:

Basında Ağrı / 22 Mart 1935

 

Devamı aşağıda

İsrail Kürtleri 1964

 

1964 yılında çekilen bu görüntü, İsrail Kürtlerinin bir kutlamasına aittir.

Basında Ağrı / 18 Şubat 1935

 

C, gzt

Tarihçi Zekeriya Sarkavağ (1627-1699)

"Masis Dağı'nın diğer tarafında yaşayan Kürtler birleşerek Sahur (Arpaçay - Nahçıvan) vadisine taşındılar."

Belge: 1915-1940 Yıllarında Muş'ta iskân edilen Kürtlerin köy ve isim listesi

 

Erivan, İran ve Kars ile çevresinden Banoki, Celali, Cemaldini, Dılxêri, Kurdkii, Redki, Bilikan, Sipki, Şeyh v.b aşiretlerden isimleri ve aile sayıları aşağıdaki belgelerde görünenenlerin 1915 ila 1940 yıllara arasında Muş'ta iskan edildikleri köyler. Kim, kaç kişi ile hangi köye yerleştirilmiş? Hepsi belgede yazılıdır.

Basında Ağrı / 8 Ocak 1938

 

Ulus Gazetesi...

Tutak'da Bulunan Yazıt

Kürtlerin ataları olan Xaldi-Urartu Kralı II.Argişti tarafından M.Ö. 755-745 arasında yazılan yazıt...

Erivan ve çevresinde yaşayan 35 Kürt aşireti hakkında belge

 

Ortaçağdandan beri Kürt Dımıli aşireti Erivan çevresinde yaşardı. Dımıli ismi ile Erivan çevresinde birçok yerleşim yeri ve nehir vardır. Bundan başka şu Kürt aşiretleri yaşardı; Hasananlı, Kulakan, Şadmani, Şeheytani, Tahmazi, Berhuşad, Babali, Aliyan, Kuloçu, Kalovji, Farrukani, Sisyan, Tartari, Hajiyi, Sıltani, Gulokhani, Bozo, Alıkyan, Kolani, Pusiyan. Bunlar Şii mezhebinden Kürtlerdi ve genelde Azerbaycan'a göç edip, asimile oldular. Sünni mezhebinden olan Erivan Kürtleri ise şunlardı; Azizi, Celali, Cemaldini, Redki, Banoki, Bıruki, Bêski, Dılxêri, Gelturi, Kurdki, Moti, Qereçoli, Êli, Mılli v.b.

W. Saroyan Ağrı'da / 1964 yılı

 

Bitlis kökenli bir Ermeni olan Amerilalı yazar W. Saroyan 1964 yılında bölge turuna çıkmıştı. Bu fotoğrafı da Ağrı'da çektirmişti. O yıllarda bu tür üç, dört seyyar fotoğrafçı vardı Ağrı'da.

Basında Ağrı / 16 Eylül 1941

 

Akşam Gazetesi...

Basında Ağrı / 15 Eylül 1941

Cumhuriyet Gazetesi

Medyada Ağrı / 14 Eylül 1932

 

Adana'da tutuklu bulunan Ağrı direnişçileri. Son Posta Gazetesi.

Basında Ağrı / 10 Eylül 1932

 

Ağrı Direnişinde, Ağrı'nın belirli yerlerinde direnişçiler tarafından düşürülen uçakların pilotları için Ağrı'da yapılan abidenin açılışı. Cumhuriyet Gazetesi.