Aptulmecit Begê Sipki

Aşağıda Mehmet İzci tarafından yazılmış, Doğubayazıt Gazetesi'nde 2014 yılında yayımlanan "Abdülmecit Begê Sîpkî" ile ilgili iki bölümlük yazının tam metnini bir arada verilmiştir.

1850, Ağrı Dağı

 

Marco Polo’nun yaz mevsiminde bile zirvesinde kar örtüsünün olması nedeniyle tırmanmanın imkansız olarak nitelendirdiği Ağrı Dağı’na 1829 yılında Wilhelm Parrot zirve tırmanışını 5 kişiyle gerçekleştirmiştir.

Kırmızı ceketliler

Kırmızı ceketli̇ler

Değerli̇ hemşehri̇leri̇m, çok sevdi̇ği̇mi̇z Ağrımız 1950'li̇ yıllara kadar hatta 1960 i̇hti̇lali̇ne kadar büyük bi̇r kasaba görünümündeydi. Halkın geçi̇mi̇ hayvancılık ve çi̇ftçi̇li̇k üzeri̇neydi̇.

Demızxan köyündeki su kuyusu 1960

 

1960 yılında Ağrı Demızxan köyünde vurulan sondaj sonrası çıkan su, metrelerce havaya çıkıyordu. Çaldıran depreminden sonra su kendiliğinden kesildi. Ağrı'da çok zeki olanlara "hiş ji serê te weke ava Demizxan dipiçike" denilirdi.

Basında Ağrı / 25 Aralık 1931

 

Cumhuriyet Gazetesi

Basında Ağrı / 2 Ağustos 1934

 

Akşam Gazetesi...

Ağrı merkez camiinin inşaatı

Ağrı Cumhuriyet Caddesindeki merkez camiisinin ilk yapıldığı döneme ait bir fotoğraf.

TATAR RAMAZAN MEĞERSE AĞRI DİRENİŞİNDE BİR DİRENİŞÇİYMİŞ

TATAR RAMAZAN MEĞERSE AĞRI DİRENİŞİNDE BİR DİRENİŞÇİYMİŞ

Türk Sinema tarihinin en iyi filmlerinden biri olan ve yıllarca milyonlarca kişiye ulaşan Tatar Ramazan filmi konusu ve karakteri ile unutulmazlar arasında yer almıştı. Peki Tatar Ramazan aslında kimdir? Kimin yaşam hikayesini anlatıyor.

Ağrının nehir ve köprüleri

 

Ağrı şehir merkezi içerisinde birçok nehir ve çay akmaktadır. Bunların en büyüğü Murat, sonra Şeryan, sonra Sineg ve Taşlıçay. Birde şimdiki valiliğin ilerisindeki Çemê Beqan (Kurbağalı Dere), Meydan camisinin arkasından ön taraflarına doğru akan Korık (Körçay) ve Abidenin önünden Kıbo (Sıtkiye) mahallesindeki eski değirmenlere akan Gurgure.

Basında Ağrı / 4 Nisan 1932

 

Cumhuriyet Gazetesi

Biroyê Heskê Têlî’nin hikayesi

Şeyh Sait İsyanı’nın hemen ardından 1926 yılında çıkartılan “Ağa ve Beyleri Sürgün” etme kararı ile sürgün edilen Celalî aşiretinin Hesesorî koluna mensup Biroyê Heskê Têlî (İbrahim Ağa) bu karara isyan ederek Ağrı Dağı İsyanı’na katılır. Ağrı Dağı’na çıkarak direnmeyi seçen Têlî, ardı ardına 1926-1930 yılları arasında 3 kez devam edecek isyanın ilk kıvılcımını çakar.

Basında Ağrı / 12 Mart 1932

 

Cumhuriyet Gazetesi

Basında Ağrı / 26 Ocak 1932

 

Devamı aşağıda

Basında Ağrı / 16 Ocak 1932

 

Cumhuriyet Gazetesi

Ahmedê Mırazi'nin Anılarında Ağrı çevresi ve Kürtler

 

Ahmedê Mırazi, 1899 yılında Diyadin'in Tutek köyünde doğmuş. "Biraninêd mın" isimli kitabında o zaman ki Diyadin, Bayazıd ve Ağrı çevresi hakkında değerli bilgiler vermektedir. 1959 yılında yazdığı anıları, 1997 yılında Türkiye'de Deng Yayınları tarafından basılmış.

Ağrı Savaşçılarının Mezarları Bulundu

Geliyê Zilan direnişinden Ağrı isyanına haber götürmek için yola çıkan ve Doğubayazıt yakınlarında askerler tarafından yakalanarak katledilen Kürt komutanlar Seyit Resul Berzenci ve Seyit Süleyman Berzenci'nin mezarları ortaya çıktı.

Nureddin Zaza'nın Ağrı İsyanı İle İlgili Yazdıkları

Aşağıdaki yazı, Nureddin Zaza'nın "Bir Kürt Olarak Yaşamım" adlı kitabından, (sayfa 79-84) alıntıdır.

Îhsan Nûrî Paşa Ji Lawan ra

İhsan Nuri Paşa'nın Ağrı İsyanlarıı Anıları / Bîranînên Îhsan Nûrî Paşê Yên Serhildanên Agirî

Bîranînên lehengê gelê Kurd Îhsan Nûrî Paşa ji Kovara Hêvî hatine hildanê;

Mavi Sürgünler-Sedat Ulugana

 Şiretê digote vê Mihbetê
Were em herin pêşîya vê dewletê
Bila bavême bidin
Xatirê me hirmetê...

Yıl 1934, aylardan Aralık… Süphan Dağı’nın külahı bembeyaz. Van Gölü’nün yarısı buz tutmuş. Sahildeki Akçıra Köyü’nden Şükrü Erol’un kızları Şöhret ile Muhbet, eşi Nazê birkaç jandarma eşliğinde o buzlar üzerinden Erciş’e götürülür. Onları orada 10 kadar aile daha beklemektedir. Yolculuk 3 ay sürer. Son durakları Isparta olur. Bu günü asla unutmayan Şöhret Erol hala yaşıyor. Cumhuriyetin ilk kuşak Kürt sürgünlerinden olan Erol, şimdilerde Ege Denizi sahilinde yer alan Akbük adlı küçük bir tatil beldesinin Kürt ninesi olarak tanınıyor. Akbük’ün Kürt ninesi, hala Türkçe konuşmuyor.